Vũ Cao Đàm – Cuộc đời và sự nghiệp của một họa sĩ tài ba

Thứ 3, 05/01/2016
3921

Nói đến điêu khắc hiện đại Việt Nam hẳn không thể không nhắc đến Vũ Cao Đàm - Người họa sĩ tài ba một thời đã để lại cho thế giới những tác phẩm mang tính nghệ thuật cao. Sinh năm 1908 tại Việt Nam, mất năm 2000 tại Pháp, họa sĩ, điêu khắc gia Vũ Cao Đàm là tác giả của nhiều tranh, tượng sáng giá, được săn lùng trong các phiên giao dịch quốc tế.

Tên thật: Vũ Cao Đàm

Năm sinh: 1908 tại Vụ Bản, Nam Định

Năm mất: 2000 tại Paris

Phong cách nghệ thuật: Điêu khắc, tranh lụa, sơn dầu

Các tác phẩm chính: Chân dung, Thiếu nữ cài lược, Thiếu nữ và hoa, Thúy Kiều - Kim Trọng, Mẫu tử, Tình mẹ, Bạch mã, Về nhà, Ảo ảnh

 

Họa sĩ Vũ Cao Đàm sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Anh ruột là bác sĩ Vũ Đình Tụng, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương binh. Em ruột là dược sĩ Vũ Công Thuyết, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Vũ Cao Đàm là sinh viên khóa II của Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương, nhưng là khóa đầu tiên của Khoa Điêu khắc (1926-1931). Thoạt đầu, Vũ Cao Đàm tham gia cả hội họa và điêu khắc, nhưng tới năm thứ nhì thì ông chuyển hẳn sang điêu khắc. Ông từng kể: "Thầy Tardieu (Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương) thấy tôi có khả năng về điêu khắc và tôi đã nặn tượng bán thân cho cha tôi, ông khen đẹp. Cho nên năm thứ nhì, tôi học thẳng sang ngành điêu khắc và tôi rất thích, sau đó tôi chuyên về chân dung".

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-1

 

Chân dung họa sĩ Vũ Cao Đàm

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-6

 

Hoạ sĩ, điêu khắc gia Vũ Cao Đàm (thứ hai từ trái qua) thời là sinh viên Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương 

  

Năm 1931, Vũ Cao Đàm tốt nghiệp khóa học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương với kết quả xuất sắc. Ông được nhận học bổng sang Pháp nghiên cứu và nâng cao kiến thức về tạo hình tại Bảo tàng Louvre. Sau đó, có ba người bạn học cùng khăn gói sang Paris với ông là họa sĩ Lê Phổ, Mai Trung Thứ và Lê Thị Lựu. Bốn nghệ sĩ mau chóng trở thành hạt nhân của Trường mỹ thuật Pháp - Việt tại Paris.

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-2

 

Trong hình: họa sĩ Vũ Cao Đàm, Lê Phổ, Mai Trung Thứ trước cửa galerie Van Rick, Paris

   

Năm 1938, Vũ Cao Đàm kết hôn với nghệ sĩ dương cầm Pháp Renee. Trong thời gian diễn ra cuộc đại chiến thế giới lần thứ hai (1939-1945), việc làm tượng trở nên hết sức khó khăn. Lý do là ở thời kỳ ấy, nhất là khi quân đội Đức chiếm đóng nước Pháp, họ sẵn sàng tịch thu những vật dụng bằng đồng để phục vụ việc đúc vũ khí, việc đổ khuôn đồng bị cấm. Vũ Cao Đàm phải nặn tượng bằng đất nung rồi đánh bóng (Như các bức ông dựng chân dung vợ chồng thi sĩ Jean Tardieu, con trai thầy dạy cũ của mình). Tình thế khiến Vũ Cao Đàm quyết định chuyển từ làm tượng sang vẽ tranh. Ông vẽ, thoạt tiên là tranh lụa, rồi sơn dầu. Lý do chuyển sang sơn dầu, ngoài sự đam mê khám phá còn xuất phát từ sự bất tiện trong việc thực hiện cũng như bảo quản tác phẩm. Ông cho biết: "Tôi thấy tranh lụa bị giới hạn bởi kích thước của bức tranh, vì có miếng kính che gìn giữ cho lụa cho nên không thể vẽ to được".

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-7

 

Họa sĩ Vũ Cao Đàm và các sinh viên đồng khóa của trường Cao Đẳng Mĩ Thuật Đông Dương (Hàng cao nhất, bên phải)

 

Sống ở Pháp, sáng tác kết hợp tư tưởng Đông - Tây với chủ đề Việt Nam, tác phẩm của Vũ Cao Đàm từ sớm đã tìm được chỗ đứng trên thị trường quốc tế. Ví dụ, từ những năm 1940, Chính phủ Pháp đã mua 3 tác phẩm của Vũ Cao Đàm, đó là hai tranh lụa Chân dung người Hà Nội(1939), Đàn bà An Nam (1939) và tượng đồng Người Đông Dương, tượng này đặt tại Bảo tàng Mỹ thuật André Diligent de Roubaix. Tranh của Vũ Cao Đàm thể hiện ảnh hưởng của mỹ thuật miền Nam nước Pháp - Thời cực thịnh của trường phái Ấn tượng. Nhiều tác phẩm điêu khắc của ông được coi là mẫu mực của điêu khắc Việt Nam hiện đại trong đó có hai bức tượng hiện được lưu giữ ở Bảo tàng Mỹ thuật Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là Chân dung  Thiếu nữ cài lược. Hai bức tượng này được nhiều thế hệ họa sĩ, kiến trúc sư vẽ lại, tạo phiên bản thạch cao. Ta có thể bắt gặp phiên bản thạch cao của hai bức tượng này ở bất kì lớp học vẽ kiến trúc, mĩ thuật nào. Là một nhà điêu khắc, Vũ Cao Đàm học được nhiều từ tác phẩm của Rodin, Despiau, Giacometti, Picasso, Duchamp. Vũ Cao Đàm chứng tỏ ông xuất sắc trong thể loại tượng bán thân. Trong những năm học 1926 - 1931, Vũ Cao Đàm đã sáng tạo nhiều tác phẩm điêu khắc: Đầu thiếu nữ (đồng, 1927), Thôn nữ (đồng, 1927), tượng bán thân của Vũ Đình Thi (đồng, 1927)…Trong các họa sĩ từng định cư tại nước ngoài, cùng với Lê Phổ, Vũ Cao Đàm là họa sĩ có giá tranh bán luôn ở mức cao và liên tục nhiều năm. Cùng với các họa sĩ Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu…, bằng những sáng tác giàu tìm tòi, kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghệ thuật truyền thống phương Đông và hội họa phương Tây, Vũ Cao Đàm đã góp phần nâng cao vị thế của người họa sĩ Việt Nam với bạn bè quốc tế.

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-3

 

Tượng Thiếu nữ cài lược

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-20

 

Tượng Chân dung người đội mũ tế

   

Năm 1946, khi Hồ chủ tịch sang thăm Pháp, Vũ Cao Đàm đã tới chào và xin được nặn tượng Người. Ông là nghệ sĩ Việt kiều đầu tiên và duy nhất được nặn tượng Người. Năm 1998, bức tượng đã được gia đình họa sĩ Vũ Cao Đàm tặng lại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Năm 2000, tức là hai năm sau khi bức tượng được tặng lại cho Chính phủ và nhân dân Việt Nam, họa sĩ, điêu khắc gia Vũ Cao Đàm qua đời. Hẳn ông rất thanh thản bởi trước khi ra đi nơi đất khách quê người, ông đã trọn nghĩa vẹn tình với quê hương đất nước.

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-4

 

Tượng Bác Hồ do họa sĩ Vũ Cao Đàm thực hiện năm 1946

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-5

 

Họa sĩ Vũ Cao Đàm hồi những năm 1926 – 1927, trong một lần đi vẽ ở ngoại thành Hà Nội.

 

  

 Một số tác phẩm tiêu biểu khác của họa sĩ Vũ Cao Đàm

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-8

 

Ảo ảnh

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-9

 

Bạch mã

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-10

 

Kỵ binh

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-12

 

Phật

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-16 

 

Về nhà

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-13

 

Thiếu nữ và hoa

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-12

 

Tình nhân

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-8

 

Gia đình

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-14

 

Tình mẹ

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-15 

 

Gặp gỡ

 

 

 Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-17

 

Chữ kí của họa sĩ Vũ Cao Đàm

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-13

 

Một góc làm việc của họa sĩ Vũ Cao Đàm tại Pháp

 

 

Vu-Cao-Dam-cuoc-doi-va-su-nghiep-19

 

Họa sĩ Vũ Cao Đàm kí tranh thạch bản