Nghệ thuật cắt giấy Kirigami là gì?

Thứ 5, 20/08/2015
13987

Sự giản đơn, độ tập trung và sức sáng tạo không tưởng – đó là tất cả những yếu tố thổi hồn vào những tờ giấy vô tri mỏng manh với một sức sống mang tên “Kirigami”. Có thể không được nhiều người biết đến bằng origami, kirigami cũng là một môn nghệ thuật từ giấy đa chiều và biến hóa đáng kinh ngạc của đất nước Nhật Bản.

Kirigami là gì?

 

Kirigami là nghệ thuật cắt giấy truyền thống của Nhật Bản, với tên gọi được ghép từ hai chữ : “kiru” (có nghĩa là cắt) và “kami” (là giấy).

Tính đối xứng là đặc điểm nổi bật nhất trong kirigami truyền thống. Hình bông tuyết, ngũ giác, và bông hoa là những hình ảnh cổ điển quen thuộc đặc trưng cho kirigami mà trong đó, cắt giấy đơn thuần chỉ nhằm tôn lên cấu trúc tối giản, cân xứng nhưng cũng rất linh hoạt của thiết kế.

 

 nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_01

 

Hai phương pháp cơ bản của kirigami - gấp và cắt đã làm nên tính đối xứng nổi bật của nghệ thuật này

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_02

 

Từ những họa tiết cổ điển mô phỏng hoa theo kiểu cách điệu

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_03

 

Cho đến bông hoa lan kirigami rất chân thực này

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_04

 

Bông tuyết 6 góc là một trong những chi tiết cơ bản và nổi tiếng nhất của kirigami - tựa như hạc giấy của origami. Tuy nhiên bông tuyết kirigami có rất nhiều phiên bản khác nhau

 

 

Kirigami và Origami ?

 

Không ít người nhầm lẫn nghệ thuật cắt giấy kirigami với nghệ thuật gấp giấy origami nổi tiếng đã quá quen thuộc trên thế giới.  Nhiều tài liệu khi nói về sự ra đời của kirigami đã cho rằng kirigami chính là một biến thể của origami truyền thống, có thể gọi là origami architecture (kiến trúc origami). Dù vậy, trải qua quá trình phát triển, cho đến nay kirigam thực sự đã trở thành một cách nghệ thuật thủ công khác biệt với origami. Đúng là cả kirigami và origami đều sử dụng những biến hóa của chất liệu giấy và kỹ thuật gấp để làm nên những bông hoa, con vật hay các thiết kế khác. Tuy vậy, origami truyền thống không cho phép bất kỳ sự cắt bỏ nào, các bước từ đầu đến cuối hoàn toàn chỉ đơn thuần là gấp một hay nhiều tờ giấy lại với nhau. Bên cạnh đó, sử dụng hồ hay băng keo cũng là tối kị với origami. Nhưng trong nghệ thuật kirigami, cả hai kỹ thuật trên đều được phép sử dụng.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_05

 

Có thể dễ dàng nhận ra sự khác biệt của kirigami so với origami qua những mô hình động vật rất mỏng manh và tinh tế này

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_06

 

 

Lược sử về kirigami

 

Nghệ thuật cắt giấy được cho là lần đầu tiên xuất hiện trong các đền chùa Nhật Bản như một cách thể hiện lòng thành kính trước các vị thần. Đến khoảng thế kỷ XVII, Kirigami được biết đến rộng rãi khắp châu Á như một hình thức nghệ thuật đích thực. Không chỉ riêng ở Nhật mà cả ở Trung Quốc, người ta tạo nên các thiết kế kirigami để biểu trưng cho những điều tốt đẹp và quan trọng như: Thịnh vượng, Hoàn hảo, Quý phái, Trang nhã hay thậm chí là mối liên kết giữa con người và vũ trụ. Bunraku, một loại hình múa rối Nhật Bản đôi lúc cũng sáng tạo những con rối bằng giấy từ kỹ thuật Kirigami, nhưng vẫn đảm bảo các bộ phận có thể cử động được.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gi_07

 

Một võ sư su mô của kịch bunraki làm từ nghệ thuật kirigami

 

Mãi đến nửa cuối thế kỷ XX, trong khoảng những năm 1960, 1970, kirigami mới vượt qua lãnh thổ châu Á để được biết đến trên thế giới. Bắt đầu từ Mỹ ,sự ra đời của cuốn sách “The Creative Art of Papercutting” của Florence Temko vào năm 1962 lần đầu tiên giới thiệu môn nghệ thuật thủ công của châu Á này tới thế giới phương Tây. Điểm đáng lưu ý là kirigami đã khơi lại nguồn cảm hứng của các nghệ nhân phương Tây với ngành thiết kế với giấy. Họ bắt đầu kết hợp các kỹ thuật của kirigami với một vài phương pháp truyền thống khác. Nổi bật nhất trong số những kết hợp này là sự sóng đôi của kirigami với scherenschnitte (một kỹ thuật cắt giấy thủ công của Đức) để làm nên những hình bóng bán diện (silhouettes) hoàn hảo.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami_09

 

Một tác phẩm từ nghệ thuật scherenschnitte 

 

Trong thuở sơ khai của kirigami khi sản xuất giấy còn thủ công và chất liệu chính cho kirigami còn là một sản phẩm đắt đỏ, nghệ thuật cắt giấy chỉ giới hạn trong tầng lớp trên khá giả của xã hội. Tuy nhiên, cho đến nay, kirigami đã trở thành một thú chơi độc đáo thú vị và dễ dàng tiếp cận với tất cả mọi người. Ngoài giấy là vật liệu chính, tất cả những gì mà những người đam mê kirigami cần chỉ là một chiếc kéo hoặc dao cắt giấy, một chiếc thước và một tấm bảng lót để cắt.

Thông thường, trước khi tiến hành cắt giấy để tạo hình, người sáng tạo có thể dùng bút chì để đánh dấu. Cách làm này giúp những người mới bắt đầu giảm thiểu những sai sót trong các thiết kế phức tạp và thách thức. Tuy vậy, trong lịch sử của kirigami chính thống, dao và kéo là những dụng cụ gia công duy nhất.

 

 

Ứng dụng của kirigami trong đời sống

 

Cái tên kirigami có thể không quen thuộc như origami nhưng kirigami thực sự đang hiện hữu rất nhiều trong đời sống hàng ngày của chúng ta. Sau đây là một số ứng dụng của kirigami.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_11

 

Quen thuộc nhất là có lẽ là những tấm thiệp pop-up kirigami

 


nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_12

 

Một cách trang trí đơn giản mà ngay các bé có thể thử làm để tự trang trí cho căn phòng của mình

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_14

 

Những bông tuyết cầu kỳ hơn lại có thể biến tấu cho không gian của bạn thêm kỳ ảo

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_13

 

Điểm nhấn độc đáo cho bức tường nhà bạn với một bức silhouettes 

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_14

 

Kirigami có thể là một gợi ý thú vị nếu bạn muốn tự design một hộp quà handmade cho riêng mình

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_15

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_16

 

Một góc trang trí mang đậm dấu ấn kirigami của Trung Quốc

 

 

Kirigami trong các tác phẩm nghệ thuật

 

Cũng như origami, nghệ thuật cắt giấy kirigami cũng được giới thiệu trong chương trình thủ công của học sinh tiểu học tại Nhật Bản. Vậy mà từ loại hình cắt giấy tưởng chừng rất đơn giản này, nhiều nghệ sĩ đã tìm thấy những ý tưởng sáng tạo độc đáo.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_17

 

Bức tranh chân dung mang tên Dreaming Geisha được phục dựng với nhiều chi tiết kirigami tinh tế

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_19

 

Các tác phẩm trưng bày với hiệu ứng ánh sáng bất ngờ

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_20

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_21

 

Nổi bật nhất là modular kirigami – nghệ thuật tạo hình khối đặc biệt lấy cảm hứng từ việc ghép lại rất nhiều những chi tiết đơn giản và giống nhau hệt để tạo nên một kết cấu mới.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_22

 

 

 

Kirigami - nguồn cảm hứng mới cho thiết kế hiện đại

 

Không chỉ xuất hiện trong các tác phẩm trưng bày đơn thuần, kirigami còn biến hóa hơn nữa từ các chất liệu không phải giấy của các sản phẩm nội thất, thời trang và thậm chí là trang sức.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_24

 

Dù là hình khối kirigami quen thuộc hay modular kirigami phá cách, nghệ thuật cắt giấy đã khơi nguồn cho những thiết kế độc đáo này

 

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_25

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_26

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_27

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_28

 

Khai thác triệt để nguyên lý gấp mở của kirigami, đây quả là thiết kế tiện lợi và đầy tính nghệ thuật

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_29

 

Trong thời trang không chỉ các họa tiết hoa, bông tuyết, silhouettes đặc trưng của kirigami được áp dụng mà những kết cấu đơn giản quen thuộc trong nghệ thuật cắt giấy cũng biến hóa đầy bất ngờ trên các chất liệu vải

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_30

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_31

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_32

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_33

 

 

Kirigami với những đột phá công nghệ

 

Không chỉ dừng lại ở ngành thiết kế thẩm mỹ đơn thuần, thậm chí kirigami còn vươn mình đến với những thiết kế công nghệ cao. Mới đây, nhóm nghiên cứu vật liệu tại trường đại học Michigan đã chế tạo thành công một loại vật liệu dẫn điện mới có khả năng co dãn và uốn cong một cách linh hoạt. Đây được coi là một bước đột phá đáng kinh ngạc trong ngành sản xuất vật liệu công nghệ, hứa hẹn sự ra đời của pin siêu mỏng hay những thiết bị thông minh có thể uốn cong trong tương lai. Điều thú vị là khám phá hoàn toàn được khơi nguồn từ nghệ thuật cắt giấy kirigami.

 

nghe-thuat-cat-giay-kirigami-la-gì_33

 

Thông thường sức căng của các loại vật liệu dẫn điện có thể chịu được là khoảng 2%. Tuy nhiên nếu như áp dụng mô hình thiết kế theo kiểu Kirigami này, nó có thể giúp làm tăng sức căng bề mặt của các vật liệu này lên đáng kể.

 

  

 

Một tấm composit được thiết kế với một dạng cấu trúc tương tự một tác phẩm nghệ thuật Kirigami, có thể chịu được lực căng lên đến 370%, so với mức 4% với cấu trúc ban đầu.

 

Kết luận

 

Nghệ thuật cắt giấy kirigami thực sự có thể coi là một tấm gương phản chiếu được mọi diện mạo phong phú của sức sáng tạo không giới hạn của con người. Càng đa chiều và biến hóa bao nhiêu, nghệ thuật cắt giấy này càng cuốn hút mạnh mẽ bấy nhiêu, sức cuốn hút ở vẻ đẹp đến từ sự giản đơn và bình dị, cứ như thể mọi sự vật tưởng chừng tầm thường hàng ngày đang được sắp đặt lại với nhau thành một lăng kính vạn hoa đa màu sắc với muôn hình vạn trạng. Và lăng kính vạn hoa kirigami ấy đã đang và sẽ mãi là một trong những nghệ thuật phi thường nhất của lịch sự nhân loại.