Họa sỹ Phạm Luận – ngập tràn …. nắng

Chủ nhật, 09/03/2014
5010

Vốn được định danh như họa sỹ của phố Hà Nội lẫn cảnh sắc thiên nhiên, tuy nhiên Phạm Luận hoàn toàn không bị lệ thuộc ám ảnh bởi những bậc thầy đi trước, mà tự do tạo ra một dáng phố của riêng mình.

Cao lớn, vạm vỡ, tóc đuôi ngựa túm buộc sau đầu, thoạt trông Phạm Luận trẻ hơn rất nhiều so với cái tuổi mà đồng nghiệp ông, họa sỹ Lương Xuân Đoàn tiết lộ, đã vừa tròn một vòng “lục thập hoa giáp”. Bản thân cũng chẳng thèm ngụy trang giấu giếm, luôn miệng nhấn mạnh rằng mình đang bước vào cột mốc 60, Phạm Luận có thừa thãi sự tự tin viên mãn của người đàn ông kịp thực hiện đủ đầy trọn vẹn bộ sưu tập những cái gạch đầu dòng đáng giá: Một gia đình hạnh phúc, một sự nghiệp hanh thông và danh tiếng đã bước ra ngoài biên giới quốc gia của một họa sỹ có phép màu “phù thủy” ánh sáng…

 

hoa-sy-pham-luan_resize

 

Họa sỹ Phạm Luận

 

Vốn được định danh như họa sỹ của phố Hà Nội lẫn cảnh sắc thiên nhiên, tuy nhiên Phạm Luận hoàn toàn không bị lệ thuộc ám ảnh bởi những bậc thầy đi trước, mà tự do tạo ra một dáng phố của riêng mình.

Ông thích nắng, có khả năng thâu tóm cái khoảnh khắc duy nhất của thiên nhiên luôn biến chuyển vào trí nhớ mình, rồi gấp gáp hối hả thể hiện nó ra bằng đường nét, hình khối, tạc nó vào sự vĩnh cửu của ánh sáng chưa bao giờ lặp lại: “Nhiều lần đi xe trên phố cổ, thấy vệt nắng chiếu trên mặt tiền một ngôi nhà đẹp quá, tôi nhủ thầm phải quay lại ngay để ngắm, để chụp. Có điều lúc trở lại, vạt nắng ấy đã khác đi, không còn như cũ”, Phạm Luận tiếc rẻ. Sự vật luôn vận động, cái bảng lảng của hoa lá cây cỏ, cái hanh hao của đất trời đã có thể cầm nắm được bằng xúc giác, nêm nếm được bằng vị giác chính nhờ nét cọ khoáng đạt và tinh tế của một họa sỹ mà từng chi tiết nhỏ cũng buộc mình phải cầu toàn chăm chút. Tranh ông ít thấy người, dẫu luôn tồn tại sự sống. Bên trong quầng ánh sáng điện tỏa ra từ các ngôi nhà lúp xúp mép đường tàu, bên trong ô cửa tím xanh bí ẩn trên mặt nước Venice hay đơn giản hơn, những vết chân bỏ lại giữa trảng cát dài sát viền biển chính là bóng hình cuộc sống, ấm áp và rất nặng ân tình. Cũng nhờ thế, phố Hà Nội của Phạm Luận luôn chảy, luôn tươi mới rực rỡ ngay cả trong giây lát ông bối rối thả hồn về một khoảng nâu trầm hoài niệm.

 

Thuộc lứa các họa sỹ trưởng thành trước thời đổi mới, nhưng Phạm Luận lại tách mình ra khỏi đám đông, ít bị vây bủa bởi các kiểu a dua thời thượng. Ít bị phân tâm nên ông chắt bóp được thời gian, bảo toàn được năng lượng chỉ để riêng dành cho công việc duy nhất: Vẽ. Hình dung bên ngoài không đồng nghĩa với những ẩn dụ mà người đời thường gán cho nghệ sỹ, về một sự xộc xệch buông thả, khó nắm bắt, dễ thay đổi, Phạm Luận ngược lại thường tự hào bởi cuộc sống của mình luôn yên ả thanh bình và ông cũng chẳng mấy đày đọa bản thân vì những dằn vặt giằng xé ngược xuôi. Sự đớn đau nội tâm với ông nếu có, sự hành hạ đến mất ăn mất ngủ đơn thuần là, bố cục này chưa ổn, ánh sáng này chưa hoàn hảo, sắc màu này còn cần phải đẹp hơn. Ông có thể sau nhiều ngày dài, buộc mình vẽ lại hoàn toàn một bức tranh đã được khen quá đẹp.

 

Coi vẽ cũng là một lao động nặng nhọc, một công việc cần sự tận tâm tuyệt đối chứ không nhàn tản chơi, hay tài tử bông phèng ỷ vào những hoa tay trời cho,Phạm Luận đã xác định nên vị thế, chỗ đứng của mình ngay cả khi hội họa Việt Nam không còn là nhân tố mới mẻ, làm choáng ngợp các nhà sưu tầm phương Tây. Trau chuốt và đỏm dáng, ông có vẻ của người được thụ hưởng các tiện nghi thị thành, được sống một đời sống thị dân tránh xa khỏi những ì xèo cơm áo gạo tiền cau mày đong đếm nhờ quá trình lao động cật lực, nhờ chính những bứt phá qua hàng thập kỷ đối diện cùng giá vẽ.   

 

Hội họa của ông ngập tràn… nắng, nhưng Phạm Luận không thuộc típ người thích trình diễn mình với giới truyền thông, hay chí ít là truyền thông trong nước. Vốn kín tiếng kiệm lời, hay thói quen mô phạm tích tụ từ một thời làm thầy giáo khiến ông dường như luôn bao bọc mình trước những xô bồ giao đãi hàng ngày. Là họa sỹ tự học, cái trích ngang lý lịch không có dòng nào cho việc đào tạo hội họa chính quy tưởng điểm yếu lại thành thế mạnh để Phạm Luận được toàn quyền học cái mình muốn, tích lũy cái mình cần và thỏa thuê trải nghiệm những điều giúp mình trở nên khác biệt.

 

Đi cũng là một cách học, Phạm Luận luôn xê dịch, đi và đến, nhìn và ngắm, chứng kiến và thu nhận. Khác biệt ông nhắm tới không phải sự lập dị, bất thường, mà định hình một phong cách, rồi cả cuộc đời theo cùng phong cách ấy, chỉ ngày một hoàn hảo hơn và cũng tinh tế, đắm đuối hơn nhiều. Nhìn vào tranh Phạm Luận là thấy sự lạc quan, thấy cuộc đời này ừ hóa ra là rất đáng sống. Chính nhờ mỹ cảm tràn đầy sinh lực ấy, nên tranh ông đã là sự lựa chọn của nhiều nhà sưu tầm danh giá trên thế giới khi tới Việt Nam. Đi nhiều, tiếp xúc nhiều, toàn cầu đã vui chung trong một sân chơi, chẳng có gì khó hiểu nếu các nhà phê bình mỹ thuật và giới chơi tranh nước ngoài biết đến Phạm Luận nhiều hơn người trong nước. Vài năm một lần, ông được mời triển lãm ở Hongkong, London hay New York, được xướng tên tại các phiên đấu giá quy mô quốc tế.

 

17 năm sau triển lãm cá nhân năm 1997, Phạm Luận mới quyết lòng mình, làm một cuộc chơi cốt vui cùng bằng hữu bạn bè. Triển lãm cá nhân tại Bảo tàng Mỹ thuật vào tháng 2/2014 được Phạm Luận đặt lịch, lên kế hoạch trước vài năm trời. Kỹ càng và phải đợi lâu đến thế, vì ông chưa thấy đã, chưa có cảm giác thực sự phê mình. Hoặc những đơn đặt hàng đến từ các gallery ở nước ngoài đã hút hết mối bận tâm của Phạm Luận, và việc định vị mình trong top những họa sỹ bán tranh đắt giá nhất Việt Nam khiến ông càng thêm bận rộn. Tương tự nhiều tên tuổi thuộc hàng “khủng” trong giới mỹ thuật đương đại, Phạm Luận vẫn duy trì được cho mình và người thân một cuộc sống đời thường vương giả, không phải vướng bận bon chen đong đếm trước sau. Qua quá lâu rồi cái thời trưng bày tranh để chào hàng, để tiếp thị, Phạm Luận tổ chức triển lãm thuần túy để chơi, để khoe thành quả, để trải nghiệm cảm giác có hay không níu được chân người xem nán lại thật lâu trước các bức vẽ của mình.

 

Họa sỹ Phạm Luận là người kiệm lời. Ngay cả buổi triển lãm cá nhân của ông, ông chẳng giới thiệu gì nhiều mà nhường lời cho bạn bè đồng nghiệp. Mấy lần được hẹn phỏng vấn, ông mất ăn mất ngủ hàng tuần để chuẩn bị cho vài ba câu hỏi. Vì theo như ông nói: “Nếu không phải trả lời phỏng vấn, có khi tôi đã vẽ được 5, 7 bức tranh thật đẹp”. Thời gian của ông dành cả cho việc vẽ. Đi đến đâu, con mắt ông cũng như một cái ra-đa, luôn kiếm tìm những khoảnh khắc ấn tượng để đưa vào tác phẩm của mình. Hàng chục năm bôn ba ở nước ngoài, ông có cả chục cuộc triển lãm tại nhiều thành phố trên thế giới, nhiều bức tranh được đấu giá cao ngất ngưởng. Càng đi nhiều, ông càng thấy hội họa Việt Nam không thua kém thế giới. Ông nhận ra rằng, chính những tác phẩm đời thường nhất, giản dị nhất, “Việt Nam” nhất lại nhận được nhiều sự tán đồng từ bạn bè quốc tế. Nói như vậy không có nghĩa là ông chịu đóng khung đề tài của mình. Yêu Hà Nội, yêu những nét xưa cũ, nhưng con mắt nhìn nghệ thuật của người họa sỹ đã bước sang tuổi lục tuần vẫn rất tươi mới. Đôi khi chỉ là hình ảnh rất bâng quơ, một bà sơ già bước ra trong ánh nắng chiều rất đẹp, trên tay cầm một chiếc điện thoại để nhắn tin, cũng lọt vào con mắt của ông. Cái cảnh tượng dường như đối nghịch ấy qua lăng kính của ông lại rất hay, rất “toàn cầu hóa”. 

 

Mời bạn cùng chiêm ngưỡng một số tác phẩm được ông trưng bày tại Triển lãm "Nắng" hồi tháng 2 vừa qua:

 

hoa-sy-pham-luan-1_resize

 

Mùa hoa tím

 

 

hoa-sy-pham-luan-2_resize

 

Ngày mới

 

 

hoa-sy-pham-luan-3_resize

 

"Cánh đồng Violet", 2012, Acrylic trên vải

 

 

hoa-sy-pham-luan-4_resize

 

"Những Người đàn ông Của Biển", 2013

 

 

hoa-sy-pham-luan-5_resize

 

"Buổi Sáng Trên Biển", 2013

 

 

hoa-sy-pham-luan-6_resize

 

"Hà Nội - Xưa và Nay", 2013

 

 

hoa-sy-pham-luan-8_resize

 

"Niềm Vui Tuổi Thơ", 2012

 

 

hoa-sy-pham-luan-9_resize

 

"Ông Cụ Và Xe đạp", 2013, Sơn dầu trên vải

 

 

hoa-sy-pham-luan-10_resize

 

 "Một Ngày Mưa Mùa đông", 2013