Gặp gỡ Les Nabis, nhóm họa sĩ có công cách mạng hóa hội họa thế kỷ 20, nhà tiên tri của hội họa hiện đại

Thứ 5, 13/08/2020
3195

Nabis có nghĩa là "Nhà tiên tri" trong tiếng Hebrew, được nhà thơ Cazalis đặt cho một nhóm nghệ sĩ trẻ với tính cách khác nhau như Bonnard, Vuillard, Denis, Sérusier, Vallotton, Roussel, Ibels, Piot, Verkade trong đó Sérusier là hạt nhân của trào lưu.

nabis-1

 

Maurice Denis, "Poetic Arabesque," 1892 (Ảnh: Wikimedia Commons [CC BY 2.0])

 

 

Đầu thế kỷ 20 tại Pháp xuất hiện một số phong trào hội họa mang hơi hướng hiện đại. Được truyền cảm hứng từ các nhóm họa sĩ Ấn tượng tân tiến, nhóm họa sĩ trải qua giai đoạn chuyển giao của thế kỷ cùng hợp lại bởi họ có chung một khát vọng phá vỡ những rào cản của nghệ thuật truyền thống. Trong khi hầu hết các nhóm đều xoay quanh những điểm chung về phong cách, thẩm mỹ, và kỹ thuật, nhóm họa sĩ Nabis lại có phần trừu tượng hơn, hứa hẹn một một kỷ nguyên mới của hội họa.

 

 

Nabis bao gồm những ai?

 

nabis-2

 

Louis-Alfred Natanson, Ảnh Ker-Xavier Roussel, Édouard Vuillard, Romain Coolus, và Felix Vallotton năm 1899 (Ảnh: Wikimedia Commons)

 

 

Nabis là một nhóm họa sĩ Hậu-Ấn tượng ra đời từ năm 1888 và tan rã năm 1900. Được thành lập bởi họa sĩ gốc Paris - Paul Sérusier, nhóm Nabis bao gồm các tám gương mặt: Pierre Bonnard, Maurice Denis, Paul Ranson, Ker-Xavier Roussel, Félix Vallotton, và Édouard Vuillard. Cùng nhau, nhóm họa sĩ trẻ mong muốn đem lại sức sống mới cho hội họa. Họ tập trung truyền tải tôi hay nói cách khác là cảm xúc cá nhân, góc nhìn cá nhân trong từng bức vẽ thông qua việc sử dụng một cách tự do, sáng tạo những đường thẳng và màu sắc.

 

Nhà thơ Tượng trưng Henri Cazalis đặt tên cho nhóm họa sĩ là "Nabis" – một thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Hê-brơ (Do thái) cổ và Ả rập, có ý nghĩa “nhà tiên tri” – bởi sự nhiệt tình và có phần mộ đạo của nhóm họa sĩ. “Tên gọi đó phản ánh tinh thần khởi xướng của chúng tôi,” thành viên Maurice Debis giải thích, "chúng tôi đã tạo ra một xã hội bí mật, và thường xuyên đưa ra những tiên tri về hội họa hay nghệ thuật nói chung."

 

 

Quá trình phát triển của Nabis

 

nabis-3

 

Paul Sérusier, "The Talisman," 1888 (Ảnh: Wikimedia Commons)

 

 

Mùa hè năm 1888, Paul Sérusier một sinh viên nghệ thuật tại Académie Julian, một học viện nghệ thuật tư nhân tại thủ đô Paris, Pháp gia nhập nhóm họa sĩ tại Pont-Aven, một thi trấn thơ mộng thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp. Dưới sự hướng dẫn của Paul-Gaugin – danh họa mở đường cho trào lưu Hậu-Ấn tượng, Sérusier đã hoàn thành tác phẩm The Talisman, một bức tranh phong cảnh trừu tượng mà sau này đã trở thành tuyên ngôn của nhóm họa sĩl Nabis bao gồm Sérusier và những người bạn học của ông tại học viện Académie Julian là Denis, Bonnard, và Ranson.

 

The Talisman mang đậm phong cách riêng của Paul Gaugin: lối vẽ phẳng, hình tượng mang tính diễn cảm cao, và màu sắc rực rỡ, sinh động. Nhưng quan trọng hơn cả, bức tranh đã mở ra ý tưởng của Nabis về "hội họa thuần khiết", một lối tiếp cận thiên về bản năng, cho phép người họa sĩ tự do thể hiện cái tôi cá nhân.

 

Hứng khởi với lối tiếp cận mới này, nhóm đã chính thức khai sinh Nabis. Nhóm thường hội họp ở Café Brady, nơi họ đưa ra châm ngôn của nhóm với Denis là nhà lý luận. Một năm sau đó, họ tổ chức triển lãm chung đầu tiên với tên gọi, The Impressionist and Synthesist Group tại Café des Arts, khá gần triển lãm nghệ thuật chính thức nằm trong Hội chợ Thế giới tại Paris vào năm 1889. Đến năm 1890, thành viên Maurice Denis khi ấy mới 18 tuổi phác thảo Bản tuyên ngôn Neo-traditionalism, nổi tiếng với lập luận "hãy nhớ rằng một bức tranh, không kể phác họa một trận đua ngựa, một người phụ nữ lõa thể, hay một câu chuyện ngụ ngôn nào đó, thực chất chỉ là một mặt phẳng được phủ lên bởi màu sắc theo một trật tự nhất định."

 

Cùng năm đó, nhóm họa sĩ Nabis thành lập xưởng vẽ chung tại số 28 rue Pigalle, Paris, Pháp. Mặc dù được mô tả một cách khôi hài là "chỉ bé bằng cái khăn mùi xoa", xưởng vẽ này đóng vai trò quan trọng với Nabis. Nó không chỉ là nơi tụ họp của các họa sĩ tiên phong trong thành phố mà còn là nơi đánh dấu sự phát triển và nở rộ của trào lưu Nabi.

 

 

Hội họa Nabi

 

nabis-4

 

Édouard Vuillard, "The Flowered Dress," 1891 (Ảnh: Wikimedia Commons)

 

 

Tương tự trào lưu Hậu-Ấn tượng, các tác phẩm Nabi không chỉ giới hạn trong một phong cách cụ thể. Thay vào đó, nó là sự tổng hợp, pha trộn của nhiều phong cách hướng tới mục tiêu thể hiện cảm xúc thay vì sao chép thực tại.

 

Tuy vậy, các họa sĩ Nabi vẫn có những điểm chung. Họ ưa chuộng những gam màu nổi bật và nét vẽ phóng khoáng. Và cũng giống như các họa sĩ cùng thời, họ cũng yêu thích tranh khắc mộc bản của Nhật Bản, và điều đó được phản ánh qua đặc trưng của hội họa Nabi: lối vẽ phẳng.

 

Bằng cách bỏ qua sự chuẩn xác về phối cảnh hay tỉ lệ, họa sĩ Nabi không còn bị giới hạn trong những ranh giới về không gian ở thực tại. "Tôi đang cố gắng làm những điều mình chưa từng – ghi chép ấn tượng một người có khi bước chân vào một căn phòng: người đó có thể nhìn thấy toàn bộ nhưng đồng thời, cũng có thể không nhìn ra bất cứ điều gì," Bonnet nói.

 

nabi-5

 

Édouard Vuillard, "Public Gardens," 1894 (Ảnh: Wikimedia Commons)

 

 

Ảnh hướng của nghệ thuật Nhật Bản không chỉ được thể hiện rõ trong các tác phẩm hội họa của Nabi mà còn được thể hiện qua các tác phẩm trang trí của trào lưu này. Ngoài những bảng vẽ canvas truyền thống, nghệ sĩ Nabi còn vẽ trên các bảng có thể gập lại – một ý tưởng thú vị được họ nảy sinh từ hội họa Nhật Bản.

 

Bên cạnh bức vẽ gập được, nghệ sĩ Nabi còn sản xuất giấy dán tường, thảm trang trí, đồ gốm, và kính màu. Năm 1892, họ bắt đầu thiết kế các y phục và đạo cụ sân khấu: ví dụ như posters, áp phích quảng cáo cùng một số sản phẩm nghệ thuật tạo hình khác.

 

Nhóm Nabis triển lãm chung lần cuối cùng ở phòng triển lãm Durand-Ruel năm 1899, nhưng tại thời điểm này, mỗi thành viên của nhóm đã đi theo con đường riêng của mình. Nhóm Nabis chính thức tan rã vào năm 1990.

 

 

Di sản để lại

 

nabis-6

 

Maurice Denis, "Homage to Cézanne," 1900 (Ảnh: Wikimedia Commons)

 

 

Vì sao nhóm Nabis quyết định tan rã? Nhiều thập kỷ sau, thành viên chủ chốt Édouard Vuillard đã giải thích rằng bởi các tác phẩm của họ đã trở nên lỗi thời trước sự lan tỏa ngày càng mạnh mẽ của hội họa hiện đại. "Mọi thứ thay đổi quá nhanh chóng," ông chia sẻ vào năm 1937. "Công chúng đã nhanh chóng đón nhận trào lưu Lập thể và chủ nghĩa Siêu hiện thực trước cả khi mà chúng tôi đạt được mục tiêu của mình. Mọi thứ trở nên mơ hồ."

 

Mặc dù hầu hết các thành viên của Nabi đã lựa chọn cho mình những con đường mới (Vuillard đi theo trường phái hiện thực còn Bonnard cũng đã khám phá rất nhiều phong cách khác nhau trước khi ông qua đời vào năm  1947), giá trị mà họ để lại vẫn còn đó. Dù không được thành công như những phong trào cùng thời, trào lưu Nabi đã mở đường cho các nghệ sĩ hiện đại có hứng thú với một loại hình nghệ thuật mới được phát triển trên cái nền truyền thống.